بله! بر اساس یک مطالعه بزرگ در ایالات متحده، تغییرات سبک زندگی بدون نیاز به دارو می‌تواند عملکرد شناختی سالمندان در معرض خطر آلزایمر را بهبود بخشد. این مطالعه با عنوان U.S. POINTER انجام شده و نتایج چشمگیری داشته است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که مداخلات چندگانه در سبک زندگی می‌توانند تأثیرات حفاظتی طولانی‌مدتی بر سلامت مغز داشته باشند و حتی برخی از شاخص‌های زیستی مرتبط با بیماری‌های نورودژنراتیو را بهبود دهند.

جزئیات مطالعه U.S. POINTER

تعداد شرکت‌کنندگان: ۲۱۱۱ سالمند در معرض خطر زوال عقل
مدت زمان: ۲ سال
نوع مداخله: تغییرات سبک زندگی بدون مصرف دارو
گروه‌های مطالعه:

  • گروه ساختاریافته با مربی، جلسات گروهی و پیگیری پزشکی
  • گروه خودراهنما با منابع آموزشی و حمایت عمومی

✅ هر دو گروه بهبود شناختی داشتند، اما گروه ساختاریافته نتایج بسیار بهتری کسب کرد. علاوه بر این، بررسی‌های آماری نشان دادند که گروه ساختاریافته کاهش قابل‌توجهی در شاخص‌های التهابی خون و بهبود عملکرد عروقی مغز داشت که از عوامل کلیدی در پیشگیری از افت شناختی محسوب می‌شوند.

چهار ستون اصلی برنامه POINTER

۱. ورزش منظم

تمرینات هوازی، مقاومتی، کششی و تعادلی، که عمدتاً در مراکز اجتماعی یا با الگوی خانگی انجام می‌شوند، به بهبود جریان خون مغزی و افزایش فاکتورهای رشد عصبی کمک می‌کنند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد ورزش مداوم می‌تواند حجم هیپوکامپ (بخش مسئول حافظه در مغز) را در سالمندان حفظ کند.

۲. تغذیه سالم (رژیم MIND)

پیروی از رژیم غذایی MIND که ترکیبی از رژیم‌های مدیترانه‌ای و DASH است، نقش مهمی در کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب دارد. پشتیبانی گروهی و تماس تلفنی با مربی تغذیه باعث شد شرکت‌کنندگان بهتر به برنامه پایبند باشند و میانگین مصرف غذاهای فرآوری‌شده در آنها به شکل معناداری کاهش یابد.

۳. فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی

تمرینات شناختی در خانه، همراه با مشارکت در فعالیت‌های گروهی فکری و اجتماعی، باعث تقویت شبکه‌های عصبی مغز می‌شود. مطالعات نشان داده است که ارتباطات اجتماعی فعال خطر ابتلا به آلزایمر را تا ۴۰٪ کاهش می‌دهد و نقش مهمی در سلامت روانی و کاهش افسردگی دارد.

۴. مربی‌گری سلامت

ویزیت‌های پزشکی هر ۶ ماه، بررسی فشار خون و آزمایش‌های خونی ماهانه و تعیین اهداف سلامت فردی، علاوه بر کنترل بیماری‌های زمینه‌ای، امکان شناسایی زودهنگام تغییرات بالقوه خطرناک در وضعیت مغز و بدن را فراهم می‌کند.

اهمیت ساختار و مربی‌گری در برنامه

این برنامه در خانه، مراکز اجتماعی یا به‌صورت ترکیبی قابل اجراست و بدون ساختار و مربی‌گری، نتایج به‌طور قابل توجهی ضعیف‌تر خواهد بود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که وجود مربی اختصاصی میزان پایبندی به برنامه را تا ۵۰٪ افزایش می‌دهد. این روش برای همه مؤثر است؛ فارغ از جنسیت، قومیت، ژنتیک یا وضعیت سلامت قلبی-متابولیکی. بیش از ۳۰٪ شرکت‌کنندگان از گروه‌هایی بودند که معمولاً در تحقیقات آلزایمر کمتر دیده می‌شوند و این موضوع اعتبار علمی نتایج را تقویت می‌کند.

چرا این مطالعه اهمیت زیادی دارد؟

درمان‌های دارویی آلزایمر تاکنون موفقیت محدودی داشته‌اند و گاهی عوارض جدی مانند خون‌ریزی مغزی به همراه داشته‌اند. همچنین هزینه بالای این داروها استفاده از آن‌ها را محدود می‌کند. زوال عقل ناشی از چندین مسیر بیماری‌زا است و باید با مداخلات چندگانه هدف‌گیری شود. مطالعه POINTER نشان داد که مداخلات چندبعدی غیردارویی می‌توانند جایگزینی پایدار و مؤثر باشند. این نتایج همسو با مطالعات اروپایی مشابه (مانند FINGER در فنلاند) است که کاهش معنی‌داری در افت شناختی سالمندان گزارش کرده‌اند.

📚 منبع: Medical News Today

رژیم غذایی MIND چیست؟

MIND = Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay
این رژیم ترکیبی از رژیم‌های مدیترانه‌ای و DASH است و هدف آن کاهش خطر آلزایمر و افت شناختی است. این رژیم علاوه بر بهبود عملکرد شناختی، با کاهش فشار خون، بهبود پروفایل لیپید خون و کاهش التهاب سیستمیک، سلامت عمومی را ارتقا می‌دهد.

مواد غذایی مفید در رژیم MIND

  • سبزیجات برگ‌سبز (۶ وعده در هفته)
  • سایر سبزیجات (۱ وعده در روز)
  • غلات کامل (۳ وعده در روز)
  • آجیل (۵ وعده در هفته)
  • توت‌ها مانند بلوبری و توت‌فرنگی (۲ بار در هفته)
  • حبوبات (۴ وعده در هفته)
  • ماهی چرب مانند سالمون (۱ بار در هفته)
  • مرغ یا بوقلمون (۲ وعده در هفته)
  • استفاده از روغن زیتون به‌عنوان روغن اصلی

مواد غذایی که باید محدود شوند

  • گوشت قرمز (کمتر از ۴ وعده در هفته)
  • کره و مارگارین جامد (کمتر از ۱ قاشق غذاخوری در روز)
  • پنیر (کمتر از ۱ وعده در هفته)
  • شیرینی‌ها و دسرها (کمتر از ۵ وعده در هفته)
  • غذاهای سرخ‌شده و فست‌فود (کمتر از ۱ وعده در هفته)

شواهد علمی درباره رژیم MIND

پیروی از رژیم MIND می‌تواند خطر ابتلا به آلزایمر را تا ۵۳٪ کاهش دهد. همچنین سرعت افت حافظه و تمرکز را کندتر می‌کند و از تشکیل پلاک‌های آمیلوئیدی در مغز جلوگیری می‌کند. مطالعات جدید نشان داده‌اند که این رژیم می‌تواند مقاومت انسولینی را کاهش دهد و سلامت رگ‌های مغزی را بهبود بخشد که هر دو از عوامل کلیدی در حفظ سلامت مغز هستند.

📌 این رژیم نه‌تنها برای سالمندان بلکه برای هر فردی که به سلامت مغز اهمیت می‌دهد مناسب است. همچنین به دلیل انعطاف‌پذیری بالا، به‌راحتی با فرهنگ‌های غذایی مختلف قابل انطباق است.

کلیدواژه‌ها: آلزایمر، پیشگیری از زوال عقل، سبک زندگی سالم، رژیم MIND، ورزش سالمندان

سیدحسین صفوی، روابط عمومی آسایشگاه انوار آفتاب